Hệ thống PCCC tòa nhà là hạng mục thiết yếu giúp bảo vệ con người, tài sản và đảm bảo an toàn cho công trình khi xảy ra hỏa hoạn. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ hệ thống gồm những thiết bị nào và khi nào cần lắp sprinkler và quy định kiểm tra, bảo trì ra sao. Hãy cùng khám phá câu trả lời trong bài dưới đây cùng FAF Valve nhé!
Đôi nét về hệ thống PCCC tòa nhà là gì?
Hệ thống PCCC tòa nhà là hệ thống phòng cháy chữa cháy trong tòa nhà được thiết kế gồm các phương tiện, thiết bị và giải pháp kỹ thuật nhằm phát hiện, cảnh báo, kiểm soát và chữa cháy khi xảy ra sự cố. Đồng thời, hệ thống còn hỗ trợ hướng dẫn thoát nạn, kiểm soát khói và tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chữa cháy tiếp cận thị trường.
Bên cạnh đó, hệ thống chữa cháy tòa nhà được thiết kế với quy mô, công năng và đặc điểm kiến trúc khác nhau, tùy theo từng công trình tòa nhà. Do đó, đối với các tòa nhà văn phòng có thể ưu tiên hệ thống báo cháy tự động, còn đối với trung tâm dữ liệu, phòng máy chủ hoặc khu vực chứa thiết bị đặc thù thì thường dùng hệ thống PCCC chuyên dụng.
Chính vì thế, hệ thống PCCC tòa nhà thường được triển khai tại nhiều công trình như tòa nhà văn phòng, cao ốc thương mại, chung cư, khách sạn, văn phòng, công trình có tầng hầm, phòng kỹ thuật hoặc khu vực tập trung đông người,….
Hệ thống PCCC trong tòa nhà gồm những gì?
Hệ thống phòng cháy chữa cháy trong tòa nhà gồm tập hợp nhiều nhóm thiết bị đóng vai trò và nhiệm vụ khác nhau để mang lại hiệu quả báo cháy và chữa cháy hiệu quả, kịp thời. Một hệ thống hoàn chỉnh không thể thiếu các hạng mục sau:
Hệ thống báo cháy
Đây là hệ thống gồm các thiết bị như đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn báo cháy khẩn cấp, trung tâm báo cháy, chuông, còi và đèn cháy. Hệ thống báo cháy thực hiện nhiệm vụ phát hiện dấu hiệu cháy và truyền tín hiệu cảnh bảo đến người quản lý và toàn bộ người xung quanh giúp rút ngắn thời gian phát hiện sự cố.
Do đó, khi phát hiện dấu hiệu cháy, đầu báo hoặc nút nhấn sẽ gửi tín hiệu về trung tâm báo cháy. Vì thế, để hệ thống hoạt động chính xác, cần lựa chọn đầu báo phù hợp với môi trường lắp đặt như môi trường nhiều bụi, hơi nước, có nhiệt độ cần xem xét kỹ để hạn chế báo giả hay bỏ sót sự cố.
Hệ thống thiết bị chữa cháy bằng nước
Hệ thống này được sử dụng rộng rãi trong nhiều loại công trình tòa nhà nhờ khả năng hấp thụ nhiệt, làm mát và hỗ trợ kiểm soát đám cháy. Các thiết bị chữa cháy bằng nước gồm một hệ thống những thành chính như:
- Nguồn nước và bể chữa cháy để dự trữ lượng nước cần thiết theo phương án thiết kế.
- Máy bơm chữa cháy cung cấp lưu lượng, áp lực nước đến mạng lưới đường ống. Cụm bơm có thể gồm bơm chính, bơm dự phòng, bơm bù áp,…
- Đường ống và phụ kiện để dẫn nước đến khu vực càn chữa cháy.
- Van công nghiệp PCCC giúp đóng mở, cô lập, ngăn dòng chảy ngược và duy trì áp suất làm việc ổn định theo thiết kế. Thông thường hệ thống PCCC tòa nhà gồm van cổng, van bướm, van 1 chiều, van giảm áp, van an toàn, van báo động,…
- Thiết bị đưa nước đến đám cháy có thể bao gồm đầu phun sprinkler, họng nước chữa cháy vách tường, vòi, lăng phun,… được bố trí theo phạm vi bảo vệ và yêu cầu kỹ thuật.
Hệ thống chữa cháy bằng bình chữa cháy
Bình chữa cháy là phương tiện chữa cháy ban đầu thường được đặt tại những vị trí tiện lợi cần thiết như hành lang, sảnh, khu vực kỹ thuật, nhà kho,… giúp chủ động ứng phó đám cháy nhỏ khi điều kiện an toàn cho phép.
Thông thường, bình chữa cháy phổ biến gồm những loại như bình chữa cháy bột, bình chữa cháy CO₂, bình chữa cháy gốc nước hoặc dạng bọt,…
Hệ thống thoát hiểm và thông gió
Đối với hệ thống tòa nhà cao tầng, kín thì khói và khí nóng có thể làm giảm tầm nhìn, gây khó khăn trong việc di chuyển và khả năng thoát nạn nên hệ thống thoát hiểm và thông gió đặc biệt quan trọng trong hệ thống PCCC tòa nhà. Vì vậy, các thiết bị trong nhóm hệ thống này thường gồm:
- Hệ thống hút khói để hút và kiểm soát khói tại hành lang, tầng hầm,…
- Hệ thống tăng áp giúp tạo chênh lệch áp suất phù hợp tại thang bộ, sảnh,…
- Đèn chiếu sáng sự cố hỗ trợ quan sát và di chuyển khi hệ thống chiếu sáng thông thường không hoạt động.
- Biển chỉ dẫn thoát nạn, góp phần xác định hướng di chuyển an toàn.
- Lối thoát nạn và cửa ngăn cháy theo thiết kế.
Hệ thống điều khiển và liên động PCCC
Hệ thống PCCC tòa nhà gồm những gì thì không thể thiếu hệ thống điều khiển và liên động chữa cháy, giúp các thiết bị PCCC phối hợp theo kịch bản thiết kế. Đặc biệt, thành phần này thực hiện nhiều nhiệm vụ như tiếp nhận tín hiệu, giám sát trạng thái hoạt động máy bơm, van, hệ thống hút khói, quạt tăng áp, thang máy,…
Cho nên, khi trung tâm báo cháy nhận tín hiệu cháy tại một khu vực, thiết bị này sẽ kích hoạt cảnh báo, điều khiển quạt hút khói hoặc tăng áp đồng thời phát hiện điều khiển đến các thiết bị liên quan đã cài đặt trước.
Cách vận hành hệ thống chữa cháy tòa nhà hiện nay
Quy trình vận hành hệ thống PCCC tòa nhà nhìn chung đều dựa trên một kịch bản giống nhau để đảm bảo an toàn và khả năng xử lý sự cố kịp thời. Các bước vận hành hệ thống tổng quát như sau:
Bước 1: Đầu báo khói, đầu báo nhiệt hoạt người phát hiện sự cố kích hoạt tín hiệu báo cháy và trung tâm báo cháy tiếp nhận, xác định khu vực cần kiểm tra, xử lý.
Bước 2: Chuông, còi, đèn hoặc các thiết bị cảnh báo được kích hoạt theo cấu hình hệ thống để thông báo mọi người xung quanh cùng lực lượng chức năng hỗ trợ thoát nạt và xử lý sự cố.
Bước 3: Kích hoạt các chức năng liên động như điều khiển hệ thống hút khói, tăng áp cầu thang, giải phóng cửa thoát hiểm, đưa thang máy về chế độ an toàn,…
Bước 4: Triển khai chữa cháy ban đầu theo thiết kế như đầu phun sprinkler, họng nước chữa cháy hoặc bình chữa cháy. Đối với đám cháy quá lớn và không thể đảm bảo an toàn, cần chờ lực lượng cảnh sát PCCC và CNCH hỗ trợ.
Bước 5: Tổ chức sơ tán người trong tòa nhà di chuyển theo lối thoát nạn được chỉ dẫn và phối hợp lực lượng cảnh sát PCCC và CNCH kiểm soát đám cháy.
Bước 6: Sau khi sự cố được kiểm soát, đơn vị phụ trách kiểm tra thiết bị, đánh giá trình trạng hư hỏng để thay thế hoặc khắc phục phù hợp để đảm bảo khả năng vận hành bình thường theo đúng quy trình kỹ thuật.
Đặc biệt, trong quá trình vận hành hệ thống PCCC tòa nhà không nên tự ý đóng van, ngắt máy bơm hoặc vô hiệu hóa hệ thống đang hoạt động nếu không có thẩm quyền và hướng dẫn chuyên môn.
Vai trò của hệ thống phòng cháy chữa cháy tòa nhà
Việc đầu tư hệ thống PCCC tòa nhà không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mà còn góp phần xây dựng môi trường sinh hoạt và làm việc an toàn. Đặc biệt, hệ thống này còn mang đến nhiều lợi ích như:
- Phát hiện và cảnh báo sớm khi phát hiện cháy, đảm bảo thời gian người bên trong tòa nhà phản ứng và sơ tán kịp thời.
- Hỗ trợ khống chế đám cháy tại chỗ với nhiều phương án như bình chữa cháy, đầu phun sprinkler tự động, họng nước chữa cháy để hạn chế nguy cơ cháy lan.
- Bảo vệ con người và tài sản nhờ hệ thống hút khói tăng áp, chỉ dẫn thoát nạn,…
- Tăng khả năng phối hợp xử lý sự cố với các hệ thống thiết bị điều khiển, giám sát, hệ thống liên động giúp xác định khu vực cháy kịp thời, nhanh chóng.
- Đặc biệt, góp phần quản lý công trình an toàn và phát hiện sớm tình trạng thiết bị, hệ thống bị lỗi, xảy ra sự cố và chủ động lên kế hoạch khắc phục kịp thời.
Quy định về kiểm tra và bảo trì hệ thống PCCC trong tòa nhà
Hệ thống phòng cháy chữa cháy nhà cao tầng, tòa nhà,… là hệ thống ít khi sử dụng nhưng việc kiểm tra và bảo trì định kỳ đặc biệt cần thiết để đảm bảo khả năng hoạt động ổn định và giúp hệ thống vận hành chính xác khi xảy ra sự cố. Dưới đây là một số quy định về kiểm tra và bảo trì hệ thống PCCC tòa nhà:
- Căn cứ pháp lý về kiểm tra và bảo trì: Các văn bản quan trọng cần tham khảo như luật phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Nghị định 347/2026/NĐ-CP,… để tổ chức kiểm tra và duy trì điều kiện an toàn PCCC theo phạm vi trách nhiệm.
- Quy định về tần suất kiểm tra: Theo Điều 14 Nghị định 105/2025/NĐ-CP cần lưu ý các cốc kiểm tra như kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ của cơ sở như 6 – 12 tháng/lần và kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền (có thể kiểm tra đột xuất).
- Các hạng mục cần kiểm tra và bảo trì định kỳ: Việc kiểm tra cần bao quát toàn bộ hệ thống, thiết bị PCCC và điều kiện phục vụ thoát nạn, chữa cháy.
- Quy định và nguyên tắc khi bảo trì: Tổ chức theo kế hoạch, có hồ sơ theo dõi rõ ràng và thực hiện đúng hướng dẫn kỹ thuật để hệ thống luôn sẵn sàng hoạt động. Đặc biệt, ghi nhận ngày kiểm tra, hạng mục thực hiện và biện pháp khắc phục (nếu có) để lưu lại hồ sơ.
Trên đây là những thông tin cơ bản về hệ thống PCCC tòa nhà để bạn đọc có thể tham khảo và lựa chọn thiết bị, thiết kế phù hợp với hệ thống vận hành. Nếu có bất cứ băn khoăn hay câu hỏi nào về chủ đề này, vui lòng để lại thông tin tại mục Hỗ Trợ hoặc liên hệ ngay Hotline của FAF Valve để được giải đáp hỗ trợ kịp thời nhé~
