Trong bài viết hôm nay, FAF Valve sẽ chia sẻ chi tiết về hệ thống cấp nước sinh hoạt, đây cũng là nội dung đang được nhiều bạn đọc quan tâm và tìm hiểu trong quá trình lựa chọn, thiết kế hệ thống. Hiện hệ thống cấp nước sinh hoạt đang là hạng mục thiết yếu trong việc cung cấp nguồn nước phục vụ ăn uống, tắm giặt, vệ sinh và nhu cầu sử dụng hằng ngày, để hiểu rõ hơn vui lòng xem thêm bài viết dưới đây.
Hệ thống cấp nước sinh hoạt là gì? Cấu tạo cơ bản
Hệ thống cấp nước sinh hoạt hiểu đơn giản là hệ thống gồm tập hợp các công trình, thiết bị và mạng lưới đường ống có nhiệm vụ khai thác, xử lý, lưu trữ, vận chuyển và phân phối nước đến các điểm cần sử dụng. Do đó, mục tiêu chính của hệ thống là đảm bảo cung cấp đủ lượng nước, duy trì áp lực phù hợp và đáp ứng yêu cầu chất lượng nước theo mục đích sử dụng.
Đặc biệt, hệ thống cung cấp nước sinh hoạt chuyên cung cấp nguồn nước sử dụng để ăn uống, sinh hoạt nên chất lượng xử lý cần được kiểm soát theo quy chuẩn hiện hành. Vì thế, cấu tạo cơ bản của hệ thống này gồm các bộ phận sau:
- Nguồn nước cấp: Có nhiệm vụ tiếp nhận nước từ nguồn nước khai thác và thường sử dụng nguồn nước mặt, nước ngầm hoặc nước mưa. Từ đó, lựa chọn phương án xử lý phù hợp với chất lượng nước.
- Công trình xử lý nước: Đây là thành phần quan trọng giúp xử lý chất lượng nguồn nước và bao gồm nhiều giai đoạn như lọc, khử trùng,… loại bỏ các chất không mong muốn trong nước và đảm bảo chất lượng nước đầu ra đạt chuẩn.
- Bể chứa: Bộ phận này sử dụng để dự trữ nước sau khi đã xử lý và điều hòa lưu lượng giữa nguồn cấp và nhu cầu sử dụng.
- Trạm bơm: Sử dụng để vận chuyển nước giữa các công đoạn, tạo áp lực đưa nước đến bể chứa hay các đường ống phân phối.
- Mạng lưới đường ống: Gồm đường ống truyền tải, ống phân phối,… để đưa nước từ trạm xử lý hoặc bể chứa đến từng khu vực sử dụng.
- Van và thiết bị đo lưu lượng: Thường sử dụng van cổng, van bướm, van 1 chiều, van giảm áp, đồng hồ đo nước, đồng hồ áp suất,… để đo lường, đóng mở, kiểm soát dòng chảy và hỗ trợ quản lý hoạt động hệ thống.
Các loại hệ thống cấp nước sinh hoạt thường gặp hiện nay
Hiện nay, hệ thống cấp thoát nước sinh hoạt được thiết kế với đa dạng kiểu loại và dựa vào nguồn nước khai thác đầu vào, có thể chia hệ thống thành 3 loại cơ bản, mang đến đặc điểm riêng và phù hợp với từng phạm vi ứng dụng khác nhau. Cụ thể như sau:
Hệ thống cấp nước sinh hoạt dùng nước mặt
Hệ thống này sử dụng nguồn nước khai thác từ sông, suối, kênh, hồ tự nhiên hoặc nhân tạo nên có nguồn nước lưu trữ tương đối lớn, thuận lợi trong việc khai thác tập trung, cung cấp nước quy mô rộng như khu dân cư, khu đô thị, công nghiệp, công trình công cộng,…
Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn nước mặt có một vài điểm hạn chế bởi chúng ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường tự nhiên và hoạt động của con người nên chứa nhiều bùn đất, chất hữu cơ, vi sinh vật,… Vì thế, trước khi đưa vào sử dụng cần kiểm tra nhiều công đoạn xử lý như thu nước, lắng, lọc, khử trùng, kiểm tra chất lượng.
Hiện sơ đồ hệ thống cấp nước sinh hoạt dùng nước mặt bao gồm trình tự như sau:
Hệ thống cấp nước sinh hoạt dùng nước ngầm
Nước ngầm là phương pháp khai thác nguồn nước nằm dưới bề mặt đất, thông qua giếng khoan hoặc giếng đào và so với nước mặt, nguồn nước này ít chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biên động thời tiết trong thời gian ngắn. Do đó, nước ngầm có độ đục thấp hơn nhưng vẫn có thể chứa nhiều hàm lượng như sắt, mangan, amoni, asen hoặc khoáng chất hòa tan vượt ngưỡng cho phép.
Chính vì thế, hệ thống cung cấp nước sinh hoạt sử dụng nguồn nước ngầm thường được trang bị máy bơm giếng khoan, bể làm thoáng, thiết bị lọc áp lực, hệ thống khử trùng và bể chứa nước sạch, sơ đồ tham khảo như sau:
Hiện phương pháp này thường được sử dụng tại các hộ gia đình, khu dân cư nông thôn, trang trại… Tuy nhiên, cần kiểm tra chất lượng nước định kỳ và kiểm soát lưu lượng khai thác để tránh suy giảm mực nước ngầm ảnh hưởng đến đất và môi trường.
Hệ thống cấp nước sinh hoạt dùng nước mưa
Đây là phương pháp thu gom nước mưa từ mái nhà, sân thượng hoặc bề mặt thu nước chuyên dụng và dẫn qua hệ thống lọc sau đó lưu trữ phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Cho nên, đặc điểm nguồn nước mưa có thể chứa nhiều bụi bẩn, phân chim, vật liệu mái hoặc chất ô nhiễm trong không khí,…
Vì vậy, sơ đồ hệ thống cấp nước sinh hoạt dùng nước mưa thường diễn ra như sau:
Bảng so sánh các phương án hệ thống cung cấp nước sinh hoạt
Mỗi một phương pháp khai thác nước đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định và để giúp bạn đọc dễ dàng so sánh từng phương pháp trước khi lựa chọn, FAF Valve đã tổng hợp nhanh bảng dưới đây:
| Tiêu chí | Hệ thống cấp nước sinh hoạt nước mặt | Hệ thống cấp nước sinh hoạt nước ngầm | Hệ thống cấp nước sinh hoạt nước mưa |
| Nguồn khai thác | Sông, hồ, suối, hồ chứa | Giếng khoan, giếng đào | Mái nhà, bề mặt thu nước |
| Đặc điểm nguồn nước | Dễ biến động theo mùa và môi trường | Thường ít cặn lơ lửng nhưng có thể chứa khoáng chất hoà tan, sắt, mangan, amoni | Phụ thuộc môi trường và bề mặt thu gom |
| Công nghệ xử lý | Thường cần lắng, lọc và khử trùng | Có thể cần làm thoáng, lọc, xử lý thành phần hòa tan và khử trùng | Lọc rác, xả nước đầu trận, lọc và khử trùng phù hợp |
| Khả năng cung cấp | Có thể đáp ứng lưu lượng lớn | Phụ thuộc trữ lượng tầng chứa nước | Phụ thuộc lượng mưa và dung tích bể |
| Ưu điểm | Phù hợp cấp nước tập trung | Chủ động khai thác tại chỗ | Tận dụng nguồn nước tự nhiên |
| Hạn chế | Chất lượng biến động, xử lý phức tạp | Có nguy cơ suy giảm nguồn và ô nhiễm đặc thù | Nguồn cung không ổn định quanh năm |
| Ứng dụng | Nhà máy nước, khu dân cư, đô thị,… quy mô lớn | Khu vực nông thôn, công trình độc lập quy mô trung bình nhỏ | Nhà ở, nhà xưởng, công trình tận dụng nước mưa |
Quy trình vận hành hệ thống cấp nước sinh hoạt
Nhằm đảm bảo nguồn nước được cung cấp liên tục, đáp ứng nhu cầu sử dụng và duy trì chất lượng ổn định, hệ thống cung cấp nước sinh hoạt cần được vận hành theo quy trình cụ thể đúng kỹ thuật. Tùy theo nguồn nước khai thác và công nghệ xử lý các bước có thể thay đổi nhưng nhìn chung vẫn gồm từng bước sau:
Bước 1: Thu gom và khai thác nguồn nước phù hợp, đồng thời kiểm tra lưu lượng nước đầu vào và tình trạng nguồn nước để lựa chọn phương án xử lý phía sau phù hợp.
Bước 2: Nước được đưa qua các công đoạn xử lý và làm sạch phù hợp, giúp loại bỏ rác thải, cặn bẩn, tạp chất, kim loại hòa tan và vi sinh vật gây hại để đảm bảo chất lượng nước đạt yêu cầu.
Bước 3: Sau khi hoàn thành quá trình xử lý, nước sạch được đưa vào bể chứa lưu trữ và điều hòa lưu lượng cấp, đặc biệt bể cần được kín và đảm bảo vệ sinh, có hệ thống kiểm soát mực nước để quản lý hiệu quả.
Bước 4: Bơm và phân phối nước đến các khu vực sử dụng và thông qua các thiết bị hỗ trợ như van bướm, van cổng, van 1 chiều, van giảm áp, đồng hồ đo nước,… để theo dõi và kiểm soát hệ thống vận hành ổn định.
Bước 5: Trong quá trình vận hành, cần thường xuyên kiểm tra chất lượng nước và giám sát, bảo trì hệ thống định kỳ để hạn chế sự cố và thất thoát nước.
Tổng hợp tiêu chuẩn thiết kế hệ thống cấp nước sinh hoạt hiện hành
Việc tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế hệ thống cấp nước sinh hoạt đóng vai trò quan trọng giúp đảm bảo an toàn, vệ sinh, khả năng cung cấp nước và gia tăng tuổi thọ công trình. Dưới đây là một số tiêu chuẩn, quy chuẩn quan trọng cần lưu ý tham khảo:
| Tiêu chuẩn, quy chuẩn | Nội dung áp dụng |
| TCVN 4513:1988 | Cấp nước bên trong – Tiêu chuẩn thiết kế cho nhà ở, công trình công cộng và công trình sản xuất. |
| QCVN 07-1:2023/BXD | Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình cấp nước, bao gồm công trình khai thác, xử lý, mạng lưới đường ống và trạm bơm tăng áp. |
| QCVN 01-1:2024/BYT | Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt. |
| TCVN 33:2006 | Cấp nước – Mạng lưới đường ống và công trình – Tiêu chuẩn thiết kế. |
| QCVN 01:2021/BXD | Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng, liên quan đến yêu cầu quy hoạch hạ tầng cấp nước. |
| TCVN 4519:1988 | Hệ thống cấp thoát nước bên trong nhà và công trình – Quy phạm thi công và nghiệm thu |
Trong đó, QCVN 07-1:2023/BXD áp dụng cho công trình khai thác nước mặt, nước dưới đây, nhà máy xử nước và mạng lưới đường ống. Còn QCVN 01-1:2024/BYT đã thay thế QCVN 01-1:2018/BYT nên cần sử dụng đúng phiên bản khi thiết kế hệ thống.
Vậy là FAF Valve đã chia sẻ toàn bộ những thông tin cơ bản cần biết về hệ thống cấp nước sinh hoạt – hệ thống hạ tầng thiết yếu đối với các nhà ở, khu dân cư, tòa nhà, công trình sản xuất,… Nếu có bất cứ thắc mắc hay câu hỏi nào về hệ thống này, đừng ngần ngại để lại thông tin tại mục Hỗ Trợ hoặc gọi tới Hotline để được giải đáp nhanh chóng nhé~
