Nhờ khả năng phát hiện tác động nhiệt và tự động phun nước để kiểm soát đám cháy ngay từ thời gian đầu nên hệ thống chữa cháy tự động sprinkler ứng dụng phổ biến trong các chung cư, TTTM, khách sạn, nhà xưởng,… Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về hệ thống PCCC sprinkler cũng như sơ đồ nguyên lý và các hệ thống thông dụng. Khám phá trong bài dưới đây của FAF Valve để biết thêm chi tiết nhé~
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler là gì? Cấu tạo
Hệ thống chữa cháy tự động sprinkler là hệ thống chữa cháy bằng nước được trang bị các đầu phun tự động lắp đặt trên mạng đường ống cấp nước và tự động kích hoạt phun khi nhiệt độ vượt ngưỡng cài đặt. Đồng thời, các đầu phun sprinkler thông dụng sử dụng bộ phận cảm ứng nhiệt như bỏng thủy tinh, cơ cấu liên kết nóng chảy đem lại độ chính xác cao và không cần người trực tiếp mở để sử dụng.
Bên cạnh đó, khi được thiết kế đúng, phù hợp thì hệ thống chữa cháy sprinkler sẽ kiểm soát và dập tắt đám cháy trong phạm vi bảo vệ, hạn chế nguy cơ cháy lan và giảm thiểu thiệt hại về tài sản. Vì thế, cấu tạo cơ bản của hệ thống PCCC sprinkler gồm các thiết bị như:
- Đầu phun sprinkler – Bộ phận trực tiếp phân phối nước đến khu vực cần chữa cháy.
- Máy bơm chữa cháy giúp cung cấp nước theo yêu cầu hệ thống.
- Bể chứa hoặc nguồn cấp nước để duy trì lượng nước cần thiết và phù hợp hoạt động theo phương án thiết kế.
- Mạng lưới đường ống góp phần dẫn nước từ nguồn cấp đến các đầu phun.
- Van báo động hỗ trợ giám sát trạng thái và phát tín hiệu khi hệ thống hoạt động.
- Van điều khiển được sử dụng để kiểm soát dòng nước vận hành theo mong muốn.
- Ngoài ra, hệ thống chữa cháy tự động sprinkler trang bị thêm thiết bị giám sát, cảnh báo như chuông nước, công tắc dòng chảy, công tắc áp suất,…
Sơ đồ nguyên lý hệ thống chữa cháy Sprinkler hiện nay
Về cơ bản, sơ đồ nguyên lý hệ thống chữa cháy sprinkler thể hiện đường đi của nước từ nguồn cấp đến các đầu phun và mô tả chính xác vị trí từng thiết bị của hệ thống.
Một hệ thống PCCC sprinkler ướt điển hình có thể được mô tả theo trình tự cơ bản như:
Nguồn nước → Máy bơm chữa cháy → Cụm van điều khiển → Đường ống dẫn nước → Đầu phun Sprinkler
Vì thế, trong hệ thống chữa cháy tự động sprinkler thì đường ống luôn được nạp sẵn nước. Do đó, khi nhiệt độ tại một đầu phun đạt ngưỡng kích hoạt, đầu phun mở và nước đến phân phối đến vị trí đó. Đặc biệt, nếu áp lực trong đường ống giảm, hệ thống bơm sẽ hoạt động theo cơ chế điều khiển được thiết kế và duy trì áp lực bình thường, đúng yêu cầu.
Ngoài ra, đối với hệ thống PCCC sprinkler khô thì sơ đồ nguyên lý vận hành cơ bản như sau:
Nguồn nước → Máy bơm chữa cháy → Cụm van điều khiển → Van báo động khô → Đường ống dẫn nước → Đầu phun Sprinkler
Các loại hệ thống chữa cháy Sprinkler trên thị trường
Hệ thống chữa cháy tự động sprinkler hiện có nhiều cấu hình khác nhau giúp đáp ứng với từng điều kiện môi trường, đặc điểm công trình và mức độ bảo vệ cần thiết. Dưới đây là 4 hệ thống thường được sử dụng và nhắc đến, cụ thể như:
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler đường ống ướt
Đây là hệ thống PCCC sprinkler phổ biến với các đường ống phía sau van điều khiển luôn chứa nước và sẵn sàng ở trạng thái cấp nước đến đầu phun. Chính vì thế, hệ thống này hoạt động khi đầu phun tăng đến ngưỡng kích hoạt và khiến dòng nước phun ra ngoài nhanh chóng, kịp thời.
Do đó, ưu điểm của hệ thống chữa cháy tự động sprinkler ướt là cấu tạo đơn giản, vận hành nhanh, thuận tiện trong công tác kiểm tra, bảo trì. Cho nên, hệ thống này được sử dụng rộng rãi trong nhiều công trình như chung cư, văn phòng, TTTM, nhưng đối với khu vực có nguy cơ đóng băng nước thì không phù hợp.
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler đường ống khô
Hệ thống này sử dụng khí nén hoặc khí áp lực trong đường ống phía sau van khô thay vì duy trì nước trong toàn bộ mạng ống nên hệ thống PCCC sprinkler khô hoạt động khi áp suất khí giảm và van báo động khô kích hoạt cho phép nước đi qua để cấp đến đầu phun.
Chình vì vậy, hệ thống chữa cháy tự động sprinkler khô giúp giảm nguy cơ nước đóng băng trong các đường ống thiết kế, phù hợp tại các nhà kho lạnh, khu vực không sưởi ấm hoặc nhiệt độ thấp. Tuy nhiên, thời gian nước đến đầu phun cần dài hơn nên cần bảo trì, bảo dưỡng đúng quy trình.
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler tác động trước
Hệ thống sprinkler tác động trước hay còn gọi là hệ thống pre-action, hệ thống này là sự kết hợp giữa cơ chế giám sát phát hiện cháy với đầu phun sprinkler. Cho nên, nước có thể được đưa vào vào đường ống sau khi hệ thống phát hiện cháy, đầu phun kích hoạt theo cơ chế riêng để phun nước phù hợp.
Nhờ cơ chế vận hành này nên hệ thống PCCC sprinkler thường được cân nhắc tại các khu vực cần hạn chế nguy hiểm nước xả gây hư hại tài sản như phòng máy chủ, khu vực tài liệu,…
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler phun tràn
Hệ thống phun tràn có tên khác là hệ thống deluge, đây là hệ thống sử dụng các đầu phun luôn ở trạng thái mở và nước được kiểm soát bởi van deluge, thực hiện cấp vào đường ống đáp ứng điều kiện kích hoạt. Nhờ vậy, hệ thống có khả năng xả nước đồng đều trên 1 khu vực xác định, phù hợp khu vực có nguy cơ cháy phát triển nhanh hoặc cần bảo vệ đặc biệt.
Điều cần lưu ý khi thiết kế và lắp đặt hệ thống PCCC Sprinkler
Nhằm mang đến hệ thống chữa cháy tự động sprinkler hoạt động hiệu quả, an toàn và ổn định thì quá trình thiết kế, lắp đặt cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và thực hiện theo hồ sơ kỹ thuật, quy định áp dụng cho công trình. Sau đây là một số vấn đề cần lưu ý:
- Xác định đúng nguy cơ chế và loại hệ thống, cụ thể như đặc điểm vật liệu cháy, chiều cao không gian, điều kiện nhiệt độ, giá trị tài sản,… để chọn hệ thống PCCC ướt, khô hoặc tác động trước/phun tràn.
- Cần lưu ý về các vị trí đầu phun theo thiết kế, tránh gây cản trở tia phun khi hoạt động.
- Tính toán nguồn nước, lưu lượng, áp lực và thời gian cấp nước theo phương án thiết kế để đảm bảo lưu lượng vận hành ổn định.
- Nên lựa chọn van và đường ống phù hợp với thông số làm việc hệ thống, đặc biệt các van điều khiển như van cổng, van bướm nên lắp đặt thêm công tắc giám sát để theo dõi hoạt động nhanh chóng.
- Trước khi đưa vào vận hành, cần thực hiện kiểm tra, chạy thử để đảm bảo hệ thống PCCC đạt yêu cầu và phát hiện lỗi sửa chữa kịp thời.
- Thực hiện kế hoạch bảo trì định kỳ để kiểm tra đồng thời các thiết bị trong hệ thống chữa cháy tự động sprinkler và xử lý sự cố nếu có.
- Đặc biệt, hệ thống cần tuân thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn và hồ sơ được duyệt để đúng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy tại Việt Nam.
Giải đáp câu hỏi thường gặp về hệ thống chữa cháy Sprinkler
Bên cạnh các thông tin cơ bản về hệ thống chữa cháy tự động sprinkler, không ít bạn đọc còn băn khoăn và thắc mắc một số vấn đề khác, dưới đây FAF Valve đã tổng hợp và giải đáp chi tiết:
Khi một đầu phun sprinkler kích hoạt, các đầu phun khác có hoạt động theo không?
Câu trả lời là KHÔNG, với hệ thống sprinkler tiêu chuẩn sử dụng đầu phun kín thì mỗi đầu phun có câu cấu cảm ứng nhiệt riêng. Do đó, khi nhiệt độ tại 1 vị trí đầu phun đạt ngưỡng thì đầu phun đó sẽ mở để phun nước và các đầu phun ở khu vực khác chỉ mở khi nhiệt độ tại vị trí đó đạt ngưỡng.
Hệ thống chữa cháy sprinkler có cần máy bơm riêng không?
Câu trả lời là CÓ, tuy nhiên không phải mọi hệ thống chữa cháy tự động sprinkler đều cần máy bơm riêng biệt mà có thể sử dụng chung cho toàn bộ hệ thống PCCC. Vì thế, tùy vào thiết kế công trình và nhu cầu sử dụng nguồn nước mà hệ thống có thể lựa chọn máy bơm công suất phù hợp.
Hệ thống PCCC sprinkler cần kiểm tra, bảo dưỡng bao lâu một lần?
Tần suất kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống phụ thuộc tùy vào loại hệ thống và yêu cầu thiết kế, quy định áp dụng, thông thường khoảng 1 năm /lần theo TCVN 3890. Tuy nhiên, từng bộ phận của hệ thống mà tần suất kiểm tra, bảo dưỡng cụ thể khoản 3-6 tháng/lần để đảm bảo hoạt động cấp nước, kiểm soát dòng chảy hiệu quả.
Công trình nào nên lắp đặt hệ thống chữa cháy tự động sprinkler?
Hệ thống PCCC sprinkler có tính linh hoạt và tự động cao nên thường được sử dụng phổ biến tại nhà xưởng, kho hàng, chung cư, khách sạn, kho logistics, khu vực lưu trữ, trung tâm thương mại hay các công trình công cộng,…
Tóm lại, hệ thống chữa cháy tự động sprinkler là giải pháp giúp phát hiện và kiểm soát đám cháy tại nhiều công trình hiệu quả, góp phần bảo vệ con người và tài sản tốt. Tuy nhiên, để hệ thống hoạt động hiệu quả, cần chú ý từ khâu thiết kế, lắp đặt và lựa chọn sản phẩm phù hợp, đặc biệt nên chọn các dòng van chất lượng, chuẩn chính hãng và giá thành cạnh tranh như tại FAF Valve để yên tâm về hiệu quả nhé~
