Hệ thống phòng cháy chữa cháy là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm hỏa hoạn và cảnh báo kịp thời giúp hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Vậy hệ thống PCCC gồm những gì, cần lưu ý gì khi thiết kế, lắp đặt và vận hành? Hãy cùng FAF Valve tìm hiểu chi tiết về hệ thống phòng cháy chữa cháy và quy trình triển khai, cách sử dụng trong bài viết dưới đây nhé!
Hệ thống phòng cháy chữa cháy là gì?
Hệ thống phòng cháy chữa cháy được viết tắt là hệ thống PCCC, hệ thống này gồm tập hợp các thiết bị, phương tiện và giải pháp kỹ thuật nhằm phát hiện, cảnh báo, kiểm soát và dập tắt đám cháy. Đặc biệt, hệ thống hỗ trợ quá trình thoát nạn khi xảy ra sự cố hỏa hoạn giúp hạn chế thiệt hại.
Hiện hệ thống PCCC được thiết kế với đặc điểm, quy mô và công năng sử dụng khác nhau, phù hợp với từng nhu cầu và môi trường sử dụng. Trong đó, hệ thống được ứng dụng nhiều tại các công trình như tòa nhà, nhà kho, nhà xưởng, khu chung cư, trung tâm thương mại, khách sạn, cơ sản sản xuất,…
Tuy nhiên, một hệ thống phòng cháy chữa cháy hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào chất lượng thiết bị mà cần được thiết kế đúng yêu cầu kỹ thuật, thi công chính xác và vận hành, kiểm tra định kỳ đúng quy trình.
Hệ thống PCCC gồm những gì?
Hệ thống PCCC gồm những gì là câu hỏi đang được nhiều chủ đầu tư, doanh nghiệp và đơn vị quản lý công trình quan tâm. Thực tế, các bộ phận trong hệ thống phòng cháy chữa cháy phụ thuộc vào quy mô công trình, đặc điểm sử dụng, mức độ nguy hiểm cháy và giải pháp kỹ thuật được lựa chọn. Về cơ bản, hệ thống bao gồm các nhóm thiết bị chính sau đây:
Thiết bị báo cháy
Thiết bị này thực hiện nhiệm vụ quan trọng là phát hiện và truyền tín hiệu cảnh báo khi có dấu hiệu cháy để con người kịp thời xử lý và sơ tán khi cần thiết. Các thiết bị báo cháy phổ biến trong hệ thống phòng cháy chữa cháy gồm:
- Tủ trung tâm báo cháy để tiếp nhận, xử lý tín hiệu từ các thiết bị đầu vào và điều khiển thiết bị cảnh báo.
- Đầu báo khói để phát hiện khói xuất hiện khu vực giám sát.
- Đầu báo nhiệt giúp phát hiện sự gia tăng nhiệt độ hoặc đạt ngược nhiệt thiết kế.
- Nút nhấn báo cháy khẩn cấp để con người chủ động kích hoạt tín hiệu báo động.
- Ngoài ra còn có chuông, còi đèn báo cháy và một số hệ thống tích hợp chức năng điều khiển các thiết bị liên quan.
Thiết bị cấp nước chữa cháy
Thiết bị này thường dùng trong hệ thống chữa cháy bằng nước và các thành phần chính có thể bao gồm như:
- Máy bơm chữa cháy giúp cung cấp lưu lượng và áp lực nước theo yêu cầu.
- Bể chứa nước chữa cháy hỗ trợ dự trữ lượng nước phục vụ chữa cháy.
- Đường ống chữa cháy dẫn nước đến các thiết bị phân phối.
- Hệ thống van như van cổng, van bướm, van 1 chiều, van báo động để điều tiết, kiểm soát và cô lập các đoạn ống khi cần thiết, ngăn dòng chảy ngược chiều ảnh hưởng hệ thống.
- Họng nước chữa cháy trong nhà, trụ nước chữa cháy ngoài nhà.
- Đầu phun sprinkler tự động phun nước khi xảy ra cháy và đáp ứng điều kiện kích hoạt của từng đầu phun.
Thiết bị chữa cháy
Nhóm thiết bị này thực hiện nhiệm vụ trực tiếp đưa chất chữa cháy đến khu vực xảy ra sự cố và sử dụng chất chữa cháy dạng khí nên thường được cân nhắc cho phòng máy chủ, phòng thiết bị điện tử, phòng điều khiển và các khu vực có tài sản cần hạn chế hư hại do nước.
Thiết bị chữa cháy sử dụng trong hệ thống phòng cháy chữa cháy có thể bao gồm các thành phần bình chữa cháy, hệ thống đường ống và đầu phun, tủ điều khiển chữa cháy, thiết bị phát hiện và cảnh báo cháy, thiết bị kích hoạt, giám sát và các cơ cấu an toàn liên quan.
Hệ thống chữa cháy chuyên dụng
Một số công trình, khu vực sử dụng cần thiết kế hệ thống PCCC bằng bọt foam, khí hoặc cháy chữa cháy chuyên dụng nên việc lựa chọn loại chữa cháy chuyên dụng phụ thuộc vào loại đám cháy phát sinh, đặc điểm không gian, thiết bị cần bảo vệ và yêu cầu an toàn đối với con người.
Thiết bị hỗ trợ thoát nạn và kiểm soát khói
Nhóm thiết bị này có thể gồm đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn thoát nạn, hệ thống hút gói, tăng áp cầu thang và thiết bị thông báo khẩn cấp. Điều này giúp duy trì điều kiện thoát nạn an toàn và hỗ trợ công tác chữa cháy, cứu nạn khi xảy ra sự cố.
Thiết kế hệ thống phòng cháy chữa cháy cần lưu ý những gì?
Thiết kế hệ thống phòng cháy chữa cháy là bước quan trọng và cần quản lý chặt chẽ, chính xác, khoa học và phù hợp với hệ thống tòa nhà, nhà máy sử dụng. Do đó, khi thiết kế hệ thống PCCC cần xem xét các yếu tố sau:
- Cần tuân thủ tiêu chuẩn và quy chuẩn pháp lý hiện hành như Nghị định 136/2020/NĐ-CP, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 06:2020/BXD (về an toàn cháy cho nhà và công trình),…
- Xác định quy mô, diện tích, mật độ người, loại vật liệu và tính chất hoạt động để tính toán nguồn nước, áp lực và lưu lượng sử dụng phù hợp, đảm bảo khả năng cấp nước kịp thời.
- Lựa chọn phương án chữa cháy phù hợp dựa trên nguy cơ cháy, yêu cầu bảo vệ như hệ thống Sprinkler thường dùng trong văn phòng, chung cư, trung tâm thương mại hay hệ thống chữa cháy bằng bọt phổ biến trong khu vực xăng dầu, chất lỏng dễ cháy,…
- Cần bố trí thiết bị, đường cấp nước dễ tiếp cận, thuận tiện trong việc bảo trì, kiểm tra và sử dụng khi cần thiết.
- Đặc biệt, cần đồng bộ với các hệ thống kỹ thuật khác như hệ thống điện, thông gió, hút khói, thang máy,…
- Ngoài ra, công trình chữa cháy cần được thiết kế và trình cơ quan thẩm quyền để thẩm duyệt trước khi khởi công và xin nghiệm thu sau khi hoàn thành.
Quy trình lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy
Lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy là quá trình triển khai hồ sơ thiết kế thành hệ thống thực tế và để đảm bảo chất lượng. Quá trình thi công cần tuân thủ trật tự rõ ràng, có sự giám sát kỹ thuật và các bước trong quy trình lắp đặt hệ thống PCCC cơ bản gồm:
Bước 1: Khảo sát hiện trạng và xác định phương án
Ở bước đầu tiên, nhân viên kỹ thuật cần triển khai khảo sát mặt bằng, kết cấu công trình, công năng sử dụng, nguồn nước, khu vực có nguy cơ cháy,… Từ đó, đưa ra phương án bố trí thiết bị, tuyến ống, vị trí lắp đặt tủ điều khiển phù hợp với điều kiện thực tế và hồ sơ thiết kế.
Bước 2: Chuẩn bị thiết bị và vật tư
Khi đã thống nhất phương án phù hợp, nhân viên kỹ thuật cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật tư, phụ kiện và các thiết bị liên quan theo danh mục được duyệt như đường ống, máy bơm, van công nghiệp, tủ điều khiển,…
Đặc biệt, thiết bị, phụ kiện lắp đặt cần có thông số thiết kế, điều kiện làm việc và yêu cầu kỹ thuật tương ứng. Đồng thời, trước khi lắp đặt nên kiểm tra kích thước, chất liệu và áp lực, nhiệt độ vận hành phù hợp.
Bước 3: Thi công và lắp đặt thiết bị
Lắp đặt đường ống, máy bơm, van, họng nước, đầu phun, thiết bị báo cháy cùng các thành phần liên quan theo đúng bản vẽ đã thiết kế và đối với hệ thống điện, điều khiển cần đầu nối theo sơ đồ kỹ thuật giúp bảo đảm phối hợp giữa tín hiệu báo cháy.
Bước 4: Kiểm tra, chạy thử và nghiệm thu
Cuối cùng sau khi lắp đặt hệ thống hoàn tất, hãy kiểm tra toàn bộ các vị trí lắp đặt, tín hiệu kết nối, hoạt động trung tâm báo cháy, độ kín khít cũng như hoạt động của thiết bị liên quan. Đồng thời, chạy thử hệ thống nếu phát sự cố bất thường hãy xử lý kịp thời.
Ngoài ra, nhân viên kỹ thuật cần ghi nhận hồ sơ kiểm tra, thử nghiệm và nghiệm thu theo quy định trước khi đưa vào hệ thống chính thức.
Hướng dẫn vận hành hệ thống PCCC an toàn, hiệu quả
Muốn hệ thống phòng cháy chữa cháy hoạt động ổn định, người quản lý hay các nhân viên thường xuyên làm việc trong công trình cần thực hiện cách vận hành đúng thiết kế và hướng dẫn nhà sản xuất. Một số nguyên tắc quan trọng khi vận hành hệ thống:
- Kiểm tra trạng thái hoạt động thường xuyên thông qua tủ trung tâm báo cháy, nguồn điện, nguồn dự phòng, trạng thái máy bơm và các tín hiệu cảnh báo để phát hiện lỗi bất thường và xử lý kịp thời.
- Đảm bảo nguồn nước cấp, đường ống, họng chữa cháy, van,… luôn sẵn sàng sử dụng.
- Cần kiểm tra và bảo dưỡng van định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
- Cần đào tạo người phụ trách hiểu rõ cách sử dụng, quy trình thông báo sự cố, cách phối hợp thoát nạn và giới hạn thao tác an toàn.
- Cần quản lý hồ sơ vận hành bao gồm ghi chép quá trình kiểm tra, bảo dưỡng, chạy thử, xử lý lỗi và các lần kích hoạt hệ thống,… làm cơ sở cho công tác bảo trì tiếp theo.
Hướng dẫn sử dụng hệ thống phòng cháy chữa cháy khi xảy ra sự cố
Khi phát hiện cháy hoặc nhận được tín hiệu báo cháy, cần bình tĩnh thực hiện từng bước chữa cháy phù hợp với tình huống và thiết kế công trình. Dưới đây, FAF Valve sẽ hướng dẫn sử dụng hệ thống phòng cháy chữa cháy chi tiết từng loại:
- Cách sử dụng hệ thống báo cháy: Khi phát hiện cháy, cần kích hoạt nút bấm báo cháy khẩn cấp tại vị trí gần nhất và thông báo cho những người xung quanh cùng lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp. Đặc biệt, sử dụng lối thoát hiểm an toàn, trong đó nhân viên có trách nhiệm thực hiện theo phương án chữa cháy, cứu nạn và thoát nạn theo cơ sở.
- Cách sử dụng bình chữa cháy: Cần xác định loại bình phù hợp với đám cháy và đảm bảo bản thân an toàn hay không. Đối với bình xách tay thông dụng sẽ đi kèm cơ cấu chốt an toàn và chỉ cần rút chốt, hướng vòi phun vào gốc đám cháy, bóp còn để dập đám cháy. Đặc biệt, nên duy trì khoảng cách an toàn và giữ đường thoát phía sau.
- Cách sử dụng họng nước chữa cháy: Cách dùng này phù hợp với người đã được hướng dẫn hoặc nhân viên cứu hỏa và đánh giá mức độ cháy phù hợp, có thể dập tắt bằng nước. Sau đó, kéo vòi, lăng phun ra và mở van để sử dụng họng nước dập tắt đám cháy.
Hy vọng toàn bộ thông tin chia sẻ trên đây về hệ thống phòng cháy chữa cháy đã giúp bạn đọc có thêm kiến thức, kinh nghiệm và chuyên môn về PCCC để thiết kế, sử dụng thiết bị chữa cháy phù hợp. Nếu có bất cứ thắc mắc nào về vấn đề này, vui lòng để lại thông tin tại mục Hỗ Trợ hoặc gọi tới Hotline 0961.694.858 của FAF Valve, chúng tôi sẽ giải đáp nhanh chóng nhé~
